Duyguda Seçicilik(!)

“Nasılsın?”

Bu soruya “iyiyim” diye cevap vermek bu kadar kolayken neden “endişeliyim” veya “korkuyorum” demek bizi zorluyor? Sahiden nedir bu duygular arasındaki farklar?

Öncelikle duyguların tanımını hatırlayalım. Duygu, yaşadığımız bir durumun bizim için ne anlama geldiğini haber veren bir tepkidir. Bir nevi pusula.

Şimdi elinizde bir pusula olduğunu farz edin. Ondan ne beklersiniz? Bulunduğunuz yeri ve yönünüzü göstermesini, değil mi? Ancak hiçbir zaman iyi veya kötü, doğru ya da yanlış yönü bulmasını beklemezsiniz.

Peki elimizdeki pusulaya yüklemediğimiz bu anlamı zihnin ve bedenin pusulası olan duygulara neden yükleriz?

Çünkü toplumda duygulara atfedilen sayısız anlam var. Duygularını anlayan ve yansıtan kişilerin “duygusal”, “hassas” veya “aşırı romantik” gibi etiketlenmelerinden tutun, “erkekler ağlamaz”, “kızlar bağırmaz”, “profesyonel hayatta duygulara yer olmaz”, “güçlü insanlar her şeye üzülmez” gibi birçok mesaj, duyguları içinde bulunduğumuz durumu anlamamızı sağlayan bir pusula olmaktan çıkarıp adeta bir şahsiyet meselesine dönüştürüyor.

Peki gerçekten böyle mi olması gerekiyor? Elbette hayır!

Çünkü her duygu bize içinde bulunduğumuz durumla ilgili bir şeyler söyler. Örneğin, utandığımız zaman etrafımızdaki kişileri önemsediğimizi, korktuğumuzda kendimizi korumamız gerektiğini, merak ettiğimizde o şeyi keşfetmeye dair bir motivasyonumuz olduğunu veya sevgi bize diğerleriyle ilgili birçok mesaj verir. Tabii alabiliyorsak…

Peki ya bu mesajları alamıyorsak?

Duygularımızı hissetmek yerine bastırdığımızda, onları görmezden geldiğimizde veya hasır altı ettiğimizde ne olur? Duygular ortadan kalkmaz. Sadece başka bir dilde konuşmaya başlarlar: bedenimizin diliyle.

Bazen kendini baş veya sırt ağrısı olarak gösteren üzüntü, bazen ortada hiçbir şey yokken kendimizin ve çevremizin de anlamadığı şekildeki öfke patlamaları veya yemekle ilişkimizin, uykunun, konsantrasyonun ve motivasyonun değişimi… İşte nedenini anlayamadığımız, bedenin ve zihnin bize gönderdiği sinyallerden bazıları.

Peki bu sinyalleri duymak için neler yapabiliriz?

Öncelikle duyguların iyi, kötü, olumlu, olumsuz, doğru veya yanlış olmak gibi bir görevi olmadığını, tüm duyguların insanlar için var olduğunu ve asıl belirleyici olan şeyin duyguyu hissetmek değil, o duyguyla ne yapıp yapmadığımız olduğunu kabul ederek başlayabiliriz.

Ve tabii buna hiçbir duygunun sonsuza kadar aynı seyirde kalamayacağını, duyguların yapıları gereği bir noktaya kadar ulaşıp daha sonra azalarak değiştiğini veya yok olduğunu kendimize hatırlatmayı da ekleyebiliriz.

Bu zemin hazır olduğunda işte karşınızda duygular! Buyurun, onlara yer açalım. Kendimize tekrar tekrar ve tekrar soracağımız

• “Şu an ne hissediyorum?”
• “Şu an böyle hissetmeme neden olan ne var?”
• “Bu çok sık benimle olan bir his mi?”
• “Eğer öyleyse geçmişte bunun başlamasına sebep olan neler oldu?”

gibi küçük farkındalık soruları, hayatımızda duygulara yer açmak ve onları tanımlamak için atabileceğimiz adımlardandır.

Unutmayalım ki bir duyguyu olumlu veya olumsuz yapan şey kendisi değil, ona yüklenen anlamdır. Bu yüzden duyguda seçici değil, kabul edici olmak gerekir.

Tüm duygularla kalın

Psikolog Tuğçe Boz