Dijital çağda çocuklar, doğdukları andan itibaren ekranlarla çevrili bir dünyada büyüyor. Tabletler, akıllı telefonlar, televizyonlar… Ekranlar artık hayatın bir parçası. Peki, çocukların gelişiminde ekran süresi ne kadar faydalı, ne kadar zararlı?
Bu yazıda ekranların çocukların bilişsel, duygusal ve sosyal gelişimi üzerindeki etkilerini, ebeveynler için önerileri ve sağlıklı kullanım yollarını ele alıyoruz.
Ekranlar Hayatımızın Neresinde?
Çocuklar için ekranlar sadece bir eğlence aracı değil, aynı zamanda öğrenme kaynağı olarak da görülüyor. Ancak hızlı dijitalleşme beraberinde riskler getiriyor. Gerçek oyun, sosyal etkileşim ve yüz yüze iletişim, çocuk gelişiminde hâlâ en kritik unsurlar.
Bilişsel Gelişim Üzerindeki Etkiler
Araştırmalar, erken yaşta aşırı ekran maruziyetinin bazı olumsuz sonuçlarını gösteriyor:
- Dikkat süresinde azalma
- Dil gelişiminde gerileme
- Problem çözme becerilerinde yavaşlama
Özellikle 0–3 yaş arası çocukların ekran yerine insan etkileşimiyle öğrenmeye ihtiyacı var. Bu dönemde beyin, sosyal bağlar ve gerçek deneyimlerle gelişiyor.
Duygusal ve Sosyal Gelişim
Uzun süre ekran karşısında kalan çocuklar, sosyal ipuçlarını yeterince öğrenemeyebiliyor.
- Empati kurma becerilerinde azalma
- Duygularını tanıma ve ifade etmede güçlük
- Yüz yüze iletişimde zorluklar
Gerçek dünyadaki oyunlar ve etkileşimler, çocukların duygusal zekâ ve sosyal becerilerini güçlendiriyor.
Eğitici İçerikler: Gerçekten Eğitici mi?
Evet, bazı içerikler öğretici olabilir. Ancak önemli olan içerikten çok kullanım süresi ve bağlamdır.
- Kısa süreli ve kaliteli içerik: Öğrenmeyi destekler.
- Uzun ve pasif izleme: Çocuğun gelişimini olumsuz etkileyebilir.
Bir çocuğun günde 30 dakika öğretici içerik izlemesi ile saatlerce pasif kalması arasında büyük fark vardır.
Ebeveynlere Tavsiyeler
Uzmanlara göre ekran süresini yönetmek, çocukların sağlıklı gelişimi için kritik öneme sahiptir:
- 2 yaş altı: Ekran süresi minimumda tutulmalı.
- 2–5 yaş arası: Günde en fazla 1 saat, tercihen ebeveyn eşliğinde.
- Ekran sonrası iletişim: Çocuğun izlediğini anlamlandırmasına yardımcı olun.
- Gerçek oyunlar: Ekran, gerçek oyun ve sosyal etkileşimin yerine geçmemeli.
Sonuç
Dijital dünya kaçınılmaz. Çocuklar ekranlar arasında büyüyor olabilir, ancak onların gerçek dünyayı deneyimlemesi ve sağlıklı sosyal bağlar kurması ebeveynlerin yönlendirmesiyle mümkün.
Unutmayın: Ekranlar eğlenceli olabilir, ama çocuğun gelişimi için en değerli şey hâlâ oyun, iletişim ve sevgi dolu bir etkileşimdir.
Psikolog İlayda Güvenir'den danışmanlık almak için tıklayın:
